Vorige week zag ik de film 'Falling Down' op teevee. Ik vind het een prachtfilm die de ridiculiteit van de moderne maatschappij mooi bloot legt. Eén scene in het bijzonder vond ik erg treffend: De film behandelt één dag. De hele dag staat er al een file ten gevolge van wegwerkzaamheden. Op enig moment komt de totaal verwarde hoofdpersoon bij de wegwerkzaamheden en gaat het gesprek aan met een werkman. De hoofdpersoon stelt dat er helemaal niets mis was met de weg en dat de aannemer alleen maar bezig is om zijn budgetten veilig te stellen. De werkman antwoordt dat dat niet waar is, maar op de vraag waarom ze dan aan het werk zijn moet hij het antwoord schuldig blijven. Eerst zegt hij dat het wegdek stuk was, daarna mompelt hij iets over rioleringen die vervangen moeten worden. Hij gaat er steeds onzekerder bij kijken.
Wat ik zo goed vind aan die scene is dat zo duidelijk blijkt dat uitvoerders vaak helemaal niet in de gaten hebben waar ze mee bezig zijn. En al helemaal niet in welke omgeving ze functioneren. Zij krijgen van de aanbestedende partij een (technisch) bestek en een budget en gaan aan de slag op de manier die hun het beste uitkomt. De individuele werkmensen doen op hun beurt weer hun eigen stukje, zonder oog voor het totaal. De consequenties voor de gewone mens (de kilometerslange file in de film, maar ook de altijd maar uitlopende bouwprojecten willekeurige waar in Nederland) en de relevantie van het totale project spelen nauwelijks meer een rol in de afwegingen. En, uiteindelijk is behalve een hoofduitvoerder ergens ver weg in een kantoor, niemand meer direct verantwoordelijk of aanspreekbaar.
Waar komt dit vandaan? Specialisatie is een oorzaak; iemand die waarschuwingsborden neerzet mag of kan geen beton vlechten. Specialisatie is efficiënt naar het schijnt, Henri Ford toonde dat al zo'n 100 jaar geleden aan met zijn productieband voor auto's. Efficiënte productieprocessen zijn goedkoper en daar doen de aanbestedende partijen het voor: voor de laagste prijs. Dat daardoor misschien hele bevolkingsgroepen (automobilisten, mensen die in de buurt van een project wonen enz.) een tijdlang chagrijnig zijn en, als het om overheidsprojecten gaat, hun vertrouwen verliezen in de verantwoordelijke overheid wordt vooraf niet meegewogen.
Als je projecten met een potentieel grote impact op de omgeving wilt aanbesteden zul je ook terdege rekening moeten houden met de gevolgen van de uitvoering op die omgeving. Nu kijkt men vooral naar de gevolgen van het project als het klaar is. Gegeven het feit dat de individuele uitvoerder geen enkele relatie heeft met de omgeving waarin hij werkt zul je bij de keuze tussen aannemers ook eisen moeten stellen aan het omgaan met en de impact op de omgeving. Maar misschien moet je wel van dat hele aanbestedingscircus af en je gezond verstand beter zijn werk laten doen. Zie ook de videocolumn van Wim van Dinten over concurrentie.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten